“Mặc dù đã có những chuyển biến trong nhận thức, hành động của xã hội dành cho người tàn tật nhưng việc triển khai các văn bản pháp luật, chính sách hỗ trợ đối tượng này vào cuộc sống còn nhiều thách thức lớn”.
Chủ nhiệm Uỷ ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội Nguyễn Thị Hoài Thu đã cho biết như vậy tại tại hội nghị đánh giá tình hình thực hiện Pháp lệnh người tàn tật sau 7 năm ban hành (1998-2005) tổ chức hôm qua (9/1). Theo thống kê của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, hiện Việt Nam có khoảng 5,2 triệu người tàn tật (tương đương 6,5% dân số). Các dạng tàn tật phổ biến nhất là tàn tật vận động, khiếm thị, thần kinh. Nguyên nhân tàn tật rất đa dạng, trong đó đáng chú ý là nguyên nhân từ tình trạng của một nước nghèo, kém phát triển chiếm tỷ lệ cao: bẩm sinh (34%); bệnh tật (35,7%), do hậu quả chiến tranh (19%), tai nạn giao thông (5,5%). Hiện số người tàn tật được hưởng trợ cấp xã hội năm 2005 đã tăng gấp 2 lần so với năm 1998, nguồn ngân sách chi đảm bảo xã hội cho người tàn tật cùng tăng 10%/năm. Tỷ lệ người tàn tật nặng được trợ cấp xã hội lên đến 153.000 người, chiếm trên 50% tổng số người tàn tật nặng cả nước. Trong 7 năm qua, có 150.000 người tàn tật được phục hồi chức năng, cung cấp các dụng cụ chỉnh hình miễn phí. Hệ thống phục hồi chức năng được thiết lập tại tất cả các bệnh viện tuyến trung ương và 90% số bệnh viện tỉnh, 31 bệnh viện chuyên về phục hồi chức năng, chỉnh hình được hình thành. Tuy nhiên, Phó chủ nhiệm Uỷ ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội Lương Phan Cừ nhận xét: “Dù chúng ta đã ban hành được một hệ thống văn bản pháp luật khá đầy đủ nhưng phần lớn những người tàn tật chưa phát huy được nội lực của chính mình và chưa được hưởng thụ đầy đủ các chế độ, chính sách đã quy định”. Cụ thể, mục tiêu nâng tỷ lệ trẻ em khuyết tật được đi học lên 50% vào năm 2005 đã không thể thực hiện được do hệ thống cơ sở đào tạo trẻ tàn tật chưa đáp ứng được yêu cầu. Với 105 cơ sở giáo dục chuyên biệt và 2.500 trường học hòa nhập, số trẻ tàn tật được đi học đạt 230.000 em trên tổng số 1 triệu trẻ tàn tật (chiếm 24,22%). Bên cạnh đó, việc ban hành không đồng bộ các văn bản pháp luật, cộng với sự kỳ thị, nhận thức chưa đúng mức của một số địa phương về người tàn tật nên người tàn tật vẫn đang phải chịu sức ép rất lớn trong cuộc sống, đặc biệt là vấn đề việc làm. Do bị tàn tật, nên đời sống vật chất và tinh thần của người tàn tật còn nhiều khó khăn. Ngoại trừ những đối tượng thương, bệnh binh được hưởng các ưu đãi theo Pháp lệnh Người có công thì cuộc sống gần đạt mức trung bình xã hội, còn phần lớn người tàn tật đều thuộc diện gia đình nghèo. Tỷ lệ người tàn tật sống ở khu vực nông thôn chiếm đến 87%. Trình độ học vấn của người tàn tật cũng rất thấp với gần 36% không biết chữ, 25,3% có trình độ tiểu học và 21,46% có trình độ trung học cơ sở, số có trình độ đại học chỉ chiếm khoảng 0,8%. Thế nhưng ngay cả những người tàn tật có trình độ học vấn cũng rất khó kiếm việc. Nhiều doanh nghiệp vẫn chấp nhận đóng góp cho quỹ hỗ trợ việc làm người tàn tật thay vì tiếp nhận lao động tàn tật! Phần lớn những người tàn tật từ 15 tuổi trở lên không được đào tạo nghề, chỉ có khoảng 2,5% có được học nghề (chủ yếu ở vùng đô thị) nhưng có đến 58% không hề được miễn giảm học phí. Nguyên nhân chính là do có quá ít trường dạy nghề cho người tàn tật. Hiện, các trung tâm dạy nghề người tàn tật trên cả nước chỉ có thể đào tạo được 1.000 người/năm. Có đến trên 30% người tàn tật không có việc làm, số có được việc làm thì không ổn định, thu nhập thấp. Do vậy, 65-70% người tàn tật phải sống dựa hoàn toàn vào gia đình, người thân hay trợ cấp xã hội. Cả nước hiện có trên 16.000 người tàn tật đang làm việc trong các doanh nghiệp thuộc 33 tỉnh, thành phố. Đối tượng chủ yếu vẫn là thương binh, bệnh binh, người tàn tật do lao động với tỷ lệ thương tật nhẹ đã có sẵn trong doanh nghiệp từ trước. Tổng số vốn hỗ trợ cho các doanh nghiệp này cũng chỉ vẻn vẹn ở mức 30 tỷ đồng. Các chuyên gia cho rằng, điểm mấu chốt để tăng khả năng tiếp cận việc làm cho người tàn tật là công tác đào tạo nghề. Để cải thiện tình hình trên thì không còn cách nào khác là Chính phủ nên có những chính sách đặc biệt ưu tiên trong công tác giáo dục, phát triển đào tạo, dạy nghề cho người tàn tật. Và trong năm 2006, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội sẽ trình Chính phủ Đề án trợ giúp người tàn tật giai đoạn 2006-2010 với những giải pháp hỗ trợ toàn diện người tàn tật hòa nhập mạnh mẽ vào đời sống kinh tế - xã hội trên các lĩnh vực việc làm, an sinh xã hội, chăm sóc y tế, phục hồi chức năng...

Theo VnEconomy