Một câu hỏi đối với các bạn trẻ sắp ra trường: Làm việc trong các cơ quan Nhà nước hay tư nhân? Chúng tôi cung cấp những trường hợp cụ thể sau đây để các bạn trẻ tham khảo và rút ra một điều gì đó cho mình trước khi có sự chọn lựa.
Ưu tiên sự ổn định
Nguyễn Hồng sau khi tốt nghiệp Đại học Kinh tế Quốc dân năm 2005 đã vượt qua kì thi tuyển công chức để đảm nhận vị trí kế toán tại khối văn phòng trong CQNN. Từ khi đảm nhận công việc, các đồng nghiệp trong cơ quan đánh giá cao năng lực và trách nhiệm của cô.
Cô cho biết: "Đồng lương chưa cao nhưng công việc ổn định và không nhiều áp lực. Sau khi hoàn thành công việc hàng ngày ở cơ quan, tôi vẫn có thời gian để học tiếp chương trình cao học". Hồng cho rằng cơ hội thăng tiến trong tương lai là động lực lớn thôi thúc cô làm việc. Kim Ngân, tốt nghiệp Đại học Ngoại thương, có kinh nghiệm làm việc tại vài công ty TNHH cũng chọn bến đỗ tại một sở lớn ở Hà Nội.
Theo suy nghĩ của cô, công việc hàng ngày phù hợp với nữ giới, bởi sau giờ làm việc cô cần dành thời gian chăm sóc gia đình. Không chỉ các cơ quan sự nghiệp hành chính, các DNNN thu hút được sự quan tâm của rất nhiều bạn trẻ. Được làm việc tại những doanh nghiệp thuộc ngành nghề "nóng" như ngân hàng, kiểm toán, xây dựng, giao thông là mơ ước của nhiều bạn trẻ mới tốt nghiệp đại học.
Ngọc Thông, sinh năm 1982 giữ một chân nhân viên tín dụng tại một ngân hàng lớn thuộc hệ thống Ngân hàng Nhà nước. So với nghiều ngành nghề khác, anh thấy thu nhập của ngành ngân hàng khá hơn và đủ chi trả cho cuộc sống hàng ngày.
" Ổn định công việc" là ưu tiên hàng đầu trong việc chọn chỗ làm của một số bạn trẻ hiện nay. Vì vậy, dù lương có thấp hơn một chút, song công việc trong CQNN vẫn có sức hấp dẫn riêng đối với nhiều người.
Mạnh của người này, yếu của người khác
Bên cạnh một số bạn trẻ chọn CQNN để tiến thân thì vẫn còn một bộ phận rất lớn, nhất là những bạn trẻ năng động, thích bay nhảy, thậm chí muốn mạo hiểm thì xem CQNN như một cản ngại trên con đường tiến thân, hoặc thể hiện mình trước cuộc sống.
Chị Lan sau khi tốt nghiệp Đại học Nông nghiệp năm 2002, đã làm việc tại Viện nghiên cứu trong hai năm. Sau đó, chị đi học thạc sỹ tại Âận Độ, khi trở lại làm việc ở cơ quan cũ chị đã không còn thích ứng được với nhịp độ công việc "đều đều", không có đổi mới và đột phá. Điều này buộc chị phải chuyển sang làm cho một tổ chức phi chính phủ của nước ngoài tại Việt Nam. Chị khẳng định: "Tôi muốn cống hiến cho đất nước và tôi cần tìm những nơi có điều kiện tốt nhất có thể phát huy được hết năng lực bản thân".
Bên cạnh đó, chế độ đãi ngộ, cơ chế làm việc là rào cản lớn khiến nhiều công chức trẻ năng nổ và nhân viên tốt phải rời bỏ doanh nghiệp, cơ quan hành chính Nhà nước. Hệ số lương khởi điểm một cử nhân đại học nếu làm trong CQNN là 2,34 với mức lương cơ bản 540 nghìn đồng/tháng. Thời gian thử việc các bạn trẻ sẽ nhận mức lương bằng 80-85% lương chính thức, khoảng 1 triệu đồng/tháng.
Rất nhiều bạn trẻ đang làm việc trong CQNN nhận mức thu nhập không vượt quá 1,4 triệu đồng/tháng. Trong điều kiện giá cả tăng chóng mặt như hiện nay, cuộc sống còn khó khăn hơn thời sinh viên vì không còn trợ cấp của gia đình, đồng thời phải chi thêm nhiều khoản khác.
Trọng Hùng ra trường với tấm bằng kỹ sư xây dựng loại khá, anh vào làm việc trong một tổng công ty xây dựng lớn. Tính chất công việc khiến anh thường xuyên phải đi xa theo chân các công trình, trong khi đồng lương lại quá "còm" khiến Hùng than thở: "Hàng tháng, cộng tất cả các khoản vào, tôi nhận được trên dưới 2 triệu đồng/tháng. Nhưng lương thường trả chậm và nhận 3 lần mới hết lương. Đi công tác thường xuyên mà tiền như vậy thì không sống được". Chính vì vậy, anh quyết định xin nghỉ việc và cùng bạn bè mở công ty tư vấn xây dựng.
Bên cạnh đó, nhiều bạn từng làm việc trong các doanh nghiệp nhà nước kể rằng không chịu nổi môi trường làm việc còn mang nặng cơ chế "xin-cho". Trong môi trường đó, nhiều người giỏi không có đất dụng võ, còn những ai "mồm miệng đỡ chân tay" lại thăng tiến vù vù.
Hàng loạt rào cản vô hình và hữu hình vẫn chắn ngang lối vào CQNN với các bạn trẻ có năng lực cùng khát khao cống hiến cho đất nước. Nhiều sinh viên sắp rời ghế nhà trường khẳng định "không muốn làm việc trong CQNN vì môi trường và thu nhập". Trong khi đó, những bạn trẻ mong muốn có một chỗ làm ổn định tại doanh nghiệp Nhà nước thì e ngại "khó lắm, không quen ai cả".
Ý kiến
Bạn Đinh Nguyễn Lan Hương, 24 tuổi, chuyên viên phòng QHQT Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn, Bộ Xây dựng:
Cần thay đổi đồng bộ
Làm việc trong môi trường nhà nước không quá áp lực và tính cạnh tranh vừa phải nên sinh viên mới ra trường sẽ có thời gian tìm hiểu công việc kỹ hơn, học lên cao hơn. Nhưng, nếu không tự thân vận động, đây cũng là nguyên do tạo sức ỳ lớn. Theo tôi, vấn đề quản lý và sử dụng nhân lực ở nhiều cơ quan nhà nước hiện nay chưa được tốt nên chuyện nhiều bạn trẻ đá "chân trong chân ngoài" là không thể tránh khỏi. Để khắc phục tình trạng này không thể một sớm một chiều mà cần phải có sự thay đổi đồng bộ từ trên xuống, từ tư duy cho đến cơ chế, chính sách.
Minh Dương ghi
Phạm Ngọc Linh, 24 tuổi, chuyên viên Ban Đối ngoại Trung ương Đảng:
Vì tiền lương?
Với môi trường làm việc trong các cơ quan nhà nước, công việc áp lực hay không tùy từng vị trí, cơ quan và chính bản thân nhân viên nữa. Một chuyên viên như tôi thường phải làm nhiều việc, từ nghiên cứu, lo cho các đoàn đi và đến, cho tới phiên dịch, bởi cơ quan không có các bộ phận chuyên môn phụ trách từng mảng công việc cụ thể. Vì thế, bản thân tôi phải không ngừng học tập, nâng cao trình độ. Theo tôi, một cán bộ rời khỏi cơ quan nhà nước có thể có nhiều nguyên nhân nhưng chủ yếu là vì tiền lương thấp và điều kiện phát huy năng lực bị hạn chế. Khắc phục tình trạng này rất khó khăn nhưng không thể không làm".
Minh Dương ghiNguyễn Anh Tuấn (kỹ sư điện thuộc TCty Xây dựng Hà Nội):
Môi trường tốt giúp nhân viên phát triển
Nhiều bạn trẻ đặt tiêu chí tiền lương là mục tiêu chủ yếu, điều này đôi khi chưa đúng. Mức lương tuy cao nhưng điều kiện làm việc còn nhiều sự bất công, nguy cơ tai nạn nghề nghiệp ...sẽ khiến cho họ không phát huy được khả năng. Tôi cho rằng điều quan trọng là nhân viên đó phải biết đánh giá môi trường làm việc? Nếu môi trường làm việc không tốt, họ nên rời bỏ để tìm cơ hội phát triển.
H.M ghiBích Diệp - Bảo hiểm xã hội quận Ba Đình:
Đơn giản là sự dịch chuyển lao động
Khu vực hành chính công, lâu nay vẫn bị kêu là thừa nhân lực, cồng kềnh, họat động kém hiệu quả. Thay vì sa thải hàng loạt để tinh giản bộ máy, thì họ tự đi, như thế là tốt. Cũng không có lý do gì để sợ người tài ra đi bởi thực chất nếu họ không làm ở khu vực công mà chuyển sang khối DN tư thì đó đơn thuần là sự dịch chuyển lao động. Khu vực tư nhân vốn yếu kém, nay thu nạp được cán bộ nhà nước mà nếu là những người tài thì càng tốt góp phần nâng cấp chất lượng khối DN tư này. Về hiệu quả kinh tế, lao động dịch chuyển tự do là rất tốt cho kinh tế xã hội.
H.G ghiNguyễn Văn Lâm - SV năm cuối khoa Cầu đường, ĐH GTVT:
Bài toán nhân lực
Theo tôi, lợi thế khi làm việc ở công sở nhà nước là sự ổn định. Tuy nhiên, với các bạn trẻ đặc biệt là những người làm nghề như tôi thì đôi khi lợi thế này lại là nhược điểm. Do vậy, tôi nghĩ nên đi làm ở bên ngoài một thời gian sẽ tích luỹ được kinh nghiệm sau đó quay trở về làm việc tại các cơ quan nhà nước là hợp lý.
H.Y ghiNguyễn Hải Yến-Khoa Tiếng Nhật, ĐH HN:
Làm việc ở môi trường năng động
Có nhiều người muốn được làm cơ quan nhà nước nhưng mình chưa bao giờ nghĩ sẽ vào làm cho một cơ quan hay một viện nào đó của Nhà nước. Với chuyên ngành mình đang học, việc làm cho DN nước ngoài là ổn nhất vì môi trường làm việc hiện đại, năng động phát huy được khả năng và ổn định về tài chính. Nếu làm cho cơ quan nhà nước, sinh viên sắp ra trường trong thời điểm này chắc lương không đủ sống".
H.Y ghiAnh Thanh Sang - nhân viên của BHXH TPHCM:
Đồng lương nhà nước không đủ sống
Hai vợ chồng tôi cùng là công chức, tổng thu nhập cả 2 khoảng 4 triệu đồng/tháng. Trước kia khi giá cả chưa tăng hai vợ chồng và một cháu nhỏ còn tạm đủ chi tiêu. Từ khi giá cả leo thang, vợ chồng và con cùng chung một chiếc xe đi làm cho đỡ tốn tiền xăng, buổi sáng dậy sớm nấu cơm bới mang theo ăn vào buổi trưa thế mà chi tiêu vẫn thiếu trước hụt sau, nói dại nếu có ốm đau không biết xoay sở làm sao. Có thể vợ tôi phải nghỉ ở nhà trông con và phụ với ông nội mở thêm đại lý cung cấp thức ăn cho gia súc họa may mới sống được. Nhiều đồng nghiệp cùng ngành với tôi đã bỏ cơ quan đi ra làm ngoài, tôi hiểu và chia sẻ với họ. Họ rất muốn phục vụ trong ngành, nhưng lương không đủ sống.
Đ.HảiChị N.Minh - làm việc tại một cơ quan nhà nước trên địa bàn TPHCM:
Trước sau rồi cũng ra ngoài
Khối lượng công việc cần giải quyết khá lớn nên ngoài làm tại cơ quan còn phải tranh thủ thêm thời gian ở nhà. Còn về thu nhập mỗi tháng được tổng cộng 1,8 triệu đồng. Với đồng lương ít ỏi đó tôi không giải quyết được bất cứ việc gì ngoài chi phí ăn uống, phục vụ một số nhu cầu cần thiết nhất cho bản thân. Cũng vì lý do này nên hạn chế luôn số lần gặp mặt bạn bè, hội hè. Sau hai năm làm việc mà không hề có được khoản nào lận lưng. Thậm chí có tháng tôi còn phải cầu viện trợ của bố mẹ để gửi mừng đám cưới đồng nghiệp. Tôi không thể tiếp tục tình trạng như thế này. Không chóng thì chày sẽ xin nghỉ ra ngoài tìm cơ hội để cải thiện cuộc sống, để có thể phát triển bản thân hơn nữa.