Tại hội thảo về đào tạo nhân lực ngành tài chính, ngân hàng do Bộ GD-ĐT và Bộ Tài chính tổ chức mới đây, cả Bộ trưởng Bộ Tài chính Vũ Văn Ninh và Thứ trưởng Thường trực Bộ GD-ĐT Bành Tiến Long đều nhấn mạnh đến sự thiếu hụt trầm trọng nhân lực của ngành tài chính, ngân hàng hiện nay.

Cung không đủ cầu

Ông Vũ Văn Ninh cho biết, dự kiến đến năm 2010, nhu cầu nguồn nhân lực của các lĩnh vực bảo hiểm, chứng khoán, kiểm toán và thẩm định giá khoảng 13.500 người. Trong đó lĩnh vực chứng khoán là 5.000 người, bảo hiểm 3.000 người, kiểm toán 5.000 người, thẩm định giá 500 người.

Theo ý kiến của giới chuyên môn, con số dự báo có thể thấp rất nhiều so với nhu cầu. Bà Hoàng Thị Lan Phương, Giám đốc nhân sự Ngân hàng Quốc tế (VIB Bank), cho biết hiện VIB Bank có 2.100 người. Dự báo nhu cầu nhân lực đến năm 2015 là 6.000 người và đến năm 2020 khoảng 9.000 người. Còn theo bà Phạm Bích Thủy, Giám đốc phát triển nguồn nhân lực của ACB, nhân sự hiện tại của ACB hiện là 5.500 người. Con số này dự kiến sẽ tăng gần gấp đôi ngay trong năm 2008 thông qua việc phát triển thêm 100 chi nhánh/phòng giao dịch trên toàn quốc. Bà Hoàng Thị Lan Phương cho rằng nhu cầu nhân lực tăng mạnh và trong một thời gian ngắn rất khó có thể cung ứng đủ nguồn nhân lực có chất lượng cao.

Chất lượng còn thấp

Có một nghịch lý là số lượng người theo học các ngành tài chính, ngân hàng hiện nay rất cao, thậm chí dư thừa để cung ứng cho doanh nghiệp: Hơn 46.000 người được đào tạo chính quy hằng năm. Tuy nhiên, hầu hết các nhà tuyển dụng đều cho rằng mình luôn trong tình trạng khan hiếm trầm trọng. Lý do: Chất lượng đào tạo yếu, chưa chú ý đến nhu cầu sử dụng lao động, chưa gắn với những đòi hỏi mới của thị trường lao động.

Chính vì thế mới có tình trạng mỗi đợt thông báo tuyển dụng, VIB Bank tiếp nhận hàng ngàn đơn dự tuyển, nhưng tỉ lệ ứng viên trúng tuyển không cao, nhiều khi phải đăng tuyển nhiều lần cho một vị trí tuyển dụng mới chọn được người đạt yêu cầu. Đại diện tuyển dụng của VIB Bank cho biết lý do các ứng viên có thể giỏi về lý thuyết, kiến thức bài vở, nhưng bộc lộ nhiều khiếm khuyết về kỹ năng giao tiếp, kỹ năng thực hành chuyên môn, cũng như các kỹ năng bổ trợ khác như làm việc nhóm, khả năng tư duy sáng tạo, khả năng thích ứng với môi trường... Theo bà Phạm Bích Thủy, không nhân viên mới nào có thể làm việc ngay được tại ACB. Ngân hàng này phải đào tạo từ 2 - 3 tháng.

Giải pháp nào?

Dưới góc độ của nhà quản lý, ông Vũ Văn Ninh cho rằng cần thực hiện cơ chế “đấu thầu” hay “đặt hàng” đào tạo theo phương thức mới. Theo đó, nên có cơ chế để từng bước chuyển ngân sách Nhà nước phân bổ cho các trường theo dự toán hằng năm sang việc Nhà nước thực hiện cơ chế “đấu thầu”, “đặt hàng” đào tạo. Kinh phí đào tạo từ ngân sách Nhà nước sẽ gắn với nhu cầu và đối tượng được đào tạo, gắn với sản phẩm cuối cùng của quy trình đào tạo. Còn với các doanh nghiệp, ngoài đặt hàng nhà trường, phải tìm nhiều cách tự thân vận động để có đủ nguồn nhân lực.

Nhiều nhà tuyển dụng đồng tình với chính sách “đấu thầu” đào tạo trên. Bà Phạm Bích Thủy cho biết, trong điều kiện hiện tại, mỗi nơi tự tìm cho mình cách làm khác nhau. Riêng ACB đang dành toàn bộ 3.000 chỉ tiêu tuyển dụng năm 2008 cho các bạn sinh viên mới ra trường. Chỉ riêng trong năm này, dự tính chi phí đào tạo và nâng cao nghiệp vụ cho nhân viên của ACB sẽ tăng gấp 40 lần, bao gồm cả việc gửi nhân viên đi đào tạo ở nước ngoài.