1.
Nghiên cứu kỹ chủ
đề
Một điều sơ đẳng song không phải ai
cũng nghĩ đến khi chuẩn bị có một cuộc phỏng vấn! Có người cứ thong dong tay
đút túi quần, đến nơi thì chĩa máy ghi âm ghi lại tuốt luốt và về nhà mới giải
băng, viết tin. Tốt nhất phải hiểu rõ vấn đề, tìm kiếm trước thông tin mới nhất
cũng như thông tin background về chủ đề đó từ kho tư liệu của chính tờ báo, các
thư viện hay liên hệ với các nguồn khác.
2. Lập sẵn một danh sách các câu hỏi
Phải xác định xem mình muốn biết gì từ người được phỏng vấn và sắp xếp sẵn
các câu hỏi một cách logic để không bị hỏi lộn xộn, lung tung. Người thông minh
có thể sắp sẵn trong đầu nhưng tốt nhất là cứ viết ra các câu hỏi một cách vắn
tắt và cụ thể. Nếu muốn mang một tài liệu nào đó cho người được phỏng vấn xem,
hãy nhớ kèm danh sách các câu hỏi liên quan. Nếu muốn người được phỏng vấn trả
lời hay nhận xét về một điều gì đó được viết ở một tài liệu khác thì luôn nhớ mang
theo một bản copy hay viết lại chính xác về điều đó trong sổ tay của bạn.
3. Lên kế hoạch trước
Việc thu xếp cuộc phỏng vấn cũng nên tiến hành chu đáo. Phải giới thiệu bản
thân và mục đích viết bài một cách rõ ràng, cũng như lý do tại sao lại muốn phỏng
vấn họ: “Tôi đang viết bài về tư nhân hóa liên quan đến nhiều công ty và tôi
muốn biết kinh nghiệm của công ty ông?” Hãy hẹn chính xác giờ, địa điểm, ngày
phỏng vấn, và nên gọi lại để xác nhận nếu hẹn quá xa.
4. Có tác phong chuyên nghiệp
Nên đến đúng giờ và ăn mặc phù hợp. Có thể bắt đầu cuộc phỏng vấn bằng một
cuộc trò chuyện nhẹ nhàng để người được phỏng vấn cảm thấy thoải, nhưng nhớ là
rất ngắn gọn. Trước hết cần nhắc lại mục đích của cuộc phỏng vấn: “Như đã nói
qua điện thoại, tôi đang viết bài về...” Hãy ghi lại chính xác tên, chức danh,
tên công ty ngay lúc bắt đầu cuộc phỏng vấn để khỏi quên, tốt nhất là xin danh
thiếp và kiểm tra với người được phỏng vấn xem có thay đổi gì về chức danh,
phòng ban họ đang làm và số điện thoại liên hệ hay không.
5. Giữ đúng chủ đề của cuộc phỏng vấn
Cố gắng hỏi những câu hỏi đã chuẩn bị sẵn, nhưng cũng không nên là nô lệ
của chúng. Hãy nghe người được phỏng vấn nói, và đặt những câu hỏi tiếp theo
dựa trên những gì mà người đó đang nói đến. Đừng để người được phỏng vấn đi quá
xa chủ đề hay lạc đề nhưng cũng nên nhã nhặn trong cách đưa họ quay lại với chủ
đề chính của cuộc phỏng vấn bằng cách nói “Vấn đề ông đang nêu khá thú vị nhưng
chúng ta có thể quay trở lại vấn đề...”
6. Hãy để người được phỏng vấn nói
Đừng đưa ra ý kiến riêng và đừng hỏi những câu dài dòng. Thậm chí khi kết
thúc cuộc phỏng vấn cũng nên tránh đưa ra chủ kiến của phóng viên. Nếu bị buộc
phải nhận xét về một điều gì đó, hãy nói với người được phỏng vấn là bạn thấy ý
kiến của cả hai phía đều có giá trị. Cần nhớ là luôn đưa ra câu hỏi một cách
trung lập (“Một số người nói là tình hình tài chính của công ty A hết sức nguy
ngập, ông/bà có đồng ý với ý kiến đó không?”)
7. Giải thích rõ ràng những nguyên tắc cơ bản
Khi người được phỏng vấn không muốn một số điều mà họ nói được trích dẫn
vào bài viết, hãy giải thích một cách rõ ràng nhưng lịch sự về những nguyên tắc
của tờ báo. Tuyệt đối không đề cập đến việc sẽ không trích dẫn thông tin người
được phỏng vấn cung cấp, trừ trường hợp người được phỏng vấn yêu cầu. Thông
thường, tất cả các thông tin sẽ đều được trích dẫn trong bài báo.
8. Ghi lại những quan sát riêng
Nhớ ghi lại những chi tiết như vẻ ngoài của văn phòng, người được phỏng vấn
đang mặc đồ gì, thái độ khi đó ra sao, v,v... – nói tóm lại là bất cứ điều gì
có thể làm sinh động thêm cho bài viết. Hãy ghi lại, đừng bao giờ chỉ dựa vào
trí nhớ của mình.
9. Đừng tự lừa bản thân
Nếu không hiểu một điều gì đó, hãy đề nghị người được phỏng vấn giải thích
rõ ràng. Chớ làm ra vẻ biết nhiều hơn những điều mình thực sự biết, trừ khi
nghĩ rằng đó là điều lẽ ra phải đọc và tìm hiểu trong lúc chuẩn bị nhưng bây
giờ mới phát hiện biết mình là thiếu sót. Nếu nghe không kịp điều gì đó, hãy đề
nghị người được phỏng vấn nhắc lại.
10. Kết thúc cuộc phỏng vấn
Hãy nói với người được phỏng vấn là bạn cần lướt qua các vấn đề đã hỏi xem có
quên điều gì không. Thậm chí hãy hỏi thẳng người được phỏng vấn: “Có điều gì đó
mà ông/bà muốn nói thêm mà tôi chưa hỏi không?” và nếu có thể thì đề nghị: “Có
ai đó khác mà tôi cần phải nói chuyện với không, hay có tài liệu gì mà tôi cần
phải đọc để làm rõ, hiểu rõ những gì mà chúng ta đang nói không?” Hãy kiểm tra
lại tất cả các số liệu, con số, ngày giờ, hay địa điểm (các chi tiết nhỏ nhưng
quan trọng). Cũng nên xin phép rằng có thể bạn sẽ phải gọi điện lại cho họ để
hỏi thêm một vài điều./.